Q-koorts, wat is het?

U kunt hier informatie vinden over zoönosen, Q-koorts en de symptomen ervan.

Q-koorts, een landelijk probleem!

Q-koorts is geen Brabants, wat vaak wordt gedacht, maar een landelijk probleem.

In 2007 breekt de Q-koorts epidemie uit in Herpen (Oss), maar in de jaren daarna verspreidt de Q-koorts zich over het hele land. Van het zuidelijkste puntje in Limburg tot in het noorden van het land komen Q-koorts besmettingen voor. Van de 4190 bekende Q-koorts meldingen bij het RIVM in de jaren 2007-2013 is 30% buiten Brabant.

* door onder de afbeeldingen op de link te klikken, opent u het document 

 

 

Krantenartikel
23 juni 2007

 

Q-koorts in Nederland
Kaart met besmette gebieden

 

Q-koorts informatiedossier
Door Q-support

         

 

Wat zijn zoönosen?

Dieren kunnen infectieziekten overbrengen. Een klein deel van de infectieziekten van dieren is besmettelijk voor de mens. Dat zijn de zoönosen.

Het RIVM maakte twee filmpjes over zoönosen. U kunt ze hieronder bekijken:

 

Animatiefilmpje over zoönosen
RIVM

 

Zoönose / ziekte van dier op mens
RIVM

 

Q-koorts

Q-koorts wordt veroorzaakt door de bacterie Coxiella burnetii. Q-koorts is een zoönose. Dat betekent dat de bacterie van dier op mens wordt overgedragen. In Nederland zijn geiten en schapen de belangrijkste besmettingsbron voor de mens. Ook andere dieren kunnen voor besmetting zorgen, met name dieren met smalle hoeven. In Nederland verspreidt de bacterie zich voornamelijk via de lucht. Mensen raken besmet door het inademen van de bacterie. Besmetting van mens op mens is alleen mogelijk via bloedtransfusie of bij de bevalling van een vrouw met acute of chronische Q-koorts. In het algemeen wordt daarom gezegd dat Q-koorts niet van mens op mens overdraagbaar is. Sinds 2007 zijn 50.000 tot 100.000 Nederlanders besmet geraakt (bron: Sanquin). Q-koorts komt over de hele wereld voor. 

*voorbeeld van de Coxiella Burnetii, hier groen gekleurd, in de lever.

 

Q-koorts symptomen

Omdat een infectie met deze bacterie zich door het hele lichaam spreidt, zijn veel verschillende q-koorts symptomen mogelijk. Gemiddeld beginnen de verschijnselen 2 tot 3 weken na besmetting, dit kan echter oplopen tot 6 weken. Duidelijke verschijnselen zijn een heftige hoofdpijn (in het acute begin) en een wisselend koortsverloop. Andere mogelijke q-koorts symptomen zijn koude rillingen, spierpijn, zweten, verminderde eetlust, misselijkheid, braken, diarree en een relatief lage hartslag. Ook kan een droge hoest en pijn op de borst voorkomen in geval van een longontsteking. Redelijk vaak komt er bij Q-koorts een leverontsteking voor zonder symptomen. Bij een chronische infectie kunnen deze symptomen tot tien jaar na de eerste oorzakelijke infectie optreden.

Acute Q-koorts symptomen (tot 6 maanden)   Q-koorts symptomen die langdurig kunnen aanblijven
  • Wisselend koortsverloop
  • Heftige hoofdpijn
  • Droge hoest en/of pijn op de borst (bij longontsteking)
  • Gloeien van de koorts en koude rillingen
  • Nachtzweten
  • Pijnlijke spieren en gewrichten
  • Verminderde eetlust
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Diarree
  • Ernstige vermoeidheid
  • Relatief lage hartslag
  • Kortademigheid
  • Nekstijfheid
  • Verwardheid
  • Crepitaties (krakend geluid bij het bewegen)
  • Redelijk vaak komt er bij Q-koorts een leverontsteking voor zonder symptomen
  • Algehele malaise
 
  • Moeheid tot ernstige vermoeidheid
  • Nachtelijk zweten
  • Hoofdpijn
  • Spierpijn
  • Gewrichtspijn
  • Slaapstoornissen
  • Geheugen- en concentratiestoornissen
  • Terugkerende verkoudheid

       

* door op de afbeelding te klikken kunt u hem vergroten

 

Acute Q-koorts

Als u besmet raakt met de Q-koorts bacterie kunt u acute Q-koorts krijgen. Ongeveer 60% van de mensen die geïnfecteerd raakt met de bacterie heeft geen of nauwelijks ziekteverschijnselen (asymptomatisch). De overige 40 % heeft symptomen die sterk uiteenlopen:

  • 20% van de patiënten krijgt klachten met een griepachtig beeld
  • 20% van de patiënten krijgt ernstige klachten zoals een longontsteking (pneumonie), waarvoor soms een ziekenhuisopname noodzakelijk is.

Kenmerkend voor de Q-koorts is de heftige hoofdpijn die daarmee gepaard gaat.

Wanneer er sprake is van ernstige klachten, is inname van antibiotica (doxycycline) noodzakelijk omdat het om een bacteriële infectie gaat. De gangbare antibiotica voor longsteking zijn niet werkzaam in geval van Q-koorts.

 Na een acute Q-koortsinfectie kunnen er drie dingen gebeuren:

  1.  90% geneest. In het bloed zijn nog vaak lange tijd afweerstoffen tegen de Q-koorts aanwezig. Deze beschermen tegen een nieuwe Q-koortsinfectie.
  2. U ontwikkelt chronische Q-koorts waardoor u nog maanden tot jaren later symptomen van de Q-koorts kunt krijgen. Ongeveer 1-5% van de hele groep Q-koorts-patiënten krijgt chronische Q-koorts. Dit komt vooral voor bij mensen die een probleem hebben in hun afweersysteem. Zoals reumapatiënten of patiënten met hart en vaatziekten, aneurysma, aorta en broekprotheses, patiënten die chemotherapie hebben ondergaan.
  3. U ontwikkelt langdurige klachten van vermoeidheid in aansluiting op uw Q-koortsinfectie: het Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS).

Van de 40% die ziek is geweest als gevolg van de Q-koorts blijven bij 20% restverschijnselen aanwezig: QVS. Die restverschijnselen kunnen zijn: vermoeidheid, soms wat verhoging, spier- en gewrichtspijn, kort lontje, concentratieproblemen en nachtzweten.

Lees hier verder over de mogelijke gevolgen van een besmetting op langere termijn.